Các Mốc Phát Triển Ngôn Ngữ Và Giao Tiếp Ở Trẻ Em

1. Lời mở đầu

Hồi con mới lọt lòng, ba mẹ có để ý mỗi lần con khóc ré lên hay ngước mắt hóng chuyện là con đang cố "nói" cho mình nghe không? Giao tiếp và ngôn ngữ là cả một hành trình dài của con. Theo dõi sát các mốc phát triển ngôn ngữ từng tháng tuổi sẽ giúp ba mẹ biết con mình có đang đi đúng hướng không, hay có bị chậm trễ gì không để mình kịp thời nâng đỡ con nhé.

2. Hiểu đơn giản về Giao tiếp & Ngôn ngữ

Để dễ theo dõi, cô Luyến cắt nghĩa ngắn gọn hai khái niệm này cho ba mẹ dễ hình dung:

Giao tiếp: Là cách con trao đổi thông tin, tình cảm với người khác. Nó có thể là tiếng khóc lúc đói, nụ cười lúc vui (chưa có chủ ý), hoặc cái chỉ tay đòi sữa, cái ôm nũng nịu (giao tiếp có chủ ý).

Ngôn ngữ: Là hệ thống các ký hiệu, từ ngữ và quy tắc giúp con diễn đạt ý nghĩ trong đầu ra ngoài. Con có thể dùng ngôn ngữ nói, viết hoặc dùng tranh ảnh để thể hiện.

3. Con phát triển ngôn ngữ qua các mốc tuổi nào?

Mỗi bé phát triển một nhịp điệu, nhưng thông thường con sẽ đi qua các mốc sau:

Từ 0 đến 3 tháng: Con biết khóc để đòi ăn, biết cười và phát ra mấy âm thanh nhỏ xíu khi nghe ba mẹ trò chuyện cùng.

Từ 4 đến 6 tháng: Con bắt đầu ê a bập bẹ những âm đơn giản như "ba ba", "ma ma". Con thích thú cười thành tiếng khi được ba mẹ trêu đùa.

Từ 7 đến 10 tháng: Âm thanh con phát ra đa dạng hơn, ê a dài hơi hơn. Con biết bắt chước ngữ điệu lên bổng xuống trầm của người lớn nói chuyện xung quanh.

Đến 12 tháng (1 tuổi): Con nói được những từ đơn nghĩa đầu tiên như "ba", "mẹ", "bà". Con hiểu được những từ đơn giản và biết dùng ngón tay chỉ vào thứ con muốn.

Đến 24 tháng (2 tuổi): Con biết ghép 2 từ đơn lại với nhau, ví dụ: "đi chơi", "ăn cơm", "bế con". Lúc này vốn từ của con tăng nhanh chóng, con có thể hiểu được khoảng 200 - 300 từ rồi đấy.

Từ 3 đến 6 tuổi: Vốn từ bùng nổ lên hàng ngàn từ. Con nói được cả câu dài, biết đặt câu hỏi "Sao thế mẹ?", "Cái gì đây bố?". Con còn có thể hát theo giai điệu hoặc kể lại một câu chuyện ngắn con được nghe.

4. Các mốc phát triển kỹ năng giao tiếp của con

Giao tiếp không chỉ có lời nói, ba mẹ cần để ý cả cách con tương tác bằng mắt và cơ thể nữa nhé:

Từ 0 đến 6 tháng: Con biết quay đầu nhìn theo hướng giọng nói của mẹ, biết cười đáp lại khi mẹ cưng nựng.

Từ 6 đến 12 tháng: Biết vẫy tay chào tạm biệt, lắc đầu khi không thích, chỉ tay vào món đồ chơi yêu thích. Con biết quay lại nhìn khi có người gọi tên mình.

Từ 12 đến 24 tháng: Biết dùng từ ngữ kết hợp với cử chỉ để đòi ăn, đòi đi chơi. Con thích lật mở sách tranh và chơi cùng ba mẹ.

Từ 2 đến 3 tuổi: Biết quan sát và thích chơi bên cạnh các bạn cùng tuổi. Nói được những cụm từ ngắn để trò chuyện đơn giản.

Từ 3 đến 5 tuổi: Bắt đầu hỏi dồn dập "Tại sao thế?", "Như thế nào?". Con biết trò chuyện qua lại, biết chờ đến lượt mình nói chứ không cướp lời bạn.

5. Mỗi bé có một cách học ngôn ngữ riêng

Không phải em bé nào cũng học nói theo cùng một kiểu đâu ba mẹ ơi:

Bé học qua mắt nhìn (Thị giác): Những bé này tiếp thu từ ngữ rất nhanh khi có tranh ảnh, mô hình trực quan sinh động hỗ trợ.

Bé học qua tai nghe (Thính giác): Con nhạy cảm với âm thanh, rất thích nghe kể chuyện, đọc thơ hoặc nghe hát và bắt chước từ ngữ qua đó.

Bé học qua vận động (Thực hành): Con thích vừa chơi vừa nói. Mẹ phải cho con chạm tay vào đồ vật, cùng chạy nhảy chơi trò chơi thì con mới nhớ từ được lâu.

6. Lời kết

Hành trình học nói của con cần sự kiên nhẫn đồng hành của ba mẹ mỗi ngày. Hãy nói chuyện với con thật nhiều, đọc sách cho con nghe và tạo cho con một môi trường vui vẻ, ấm áp để con tự tin cất tiếng nói nhé!

Ba Mẹ Cần Lời Khuyên Chuyên Sâu Cho Bé?

Mỗi bạn nhỏ đều có một nhịp độ phát triển riêng, chẳng bé nào giống bé nào. Nếu ba mẹ đang canh cánh nỗi lo về việc phát triển ngôn ngữ của con, đừng ôm nỗi lo một mình, hãy tâm sự với người có chuyên môn nhé.

• 👉 Tâm sự cùng Cô Trương Luyến: 0909 638 762
• 👉 Tìm hiểu thêm: Các phương pháp can thiệp sớm tự nhiên và hiệu quả tại phòng học.